İşten Haksız Çıkarılma ve Hukuki Haklar: Aile Bireyine Yardım Etme Durumu

1. Yasal Dayanak: İş Kanunu'nda İşten Çıkarma Sebepleri

İşveren, bir işçiyi sebepsiz yere işten çıkaramaz. Fesih için iki ana hukuki zemin vardır:

• Haklı Fesih (İş Kanunu md. 25): Bu, iş ilişkisini çekilmez hale getiren ve derhal feshi gerektiren ağır durumlardır. Örneğin, işverene karşı hakaret, hırsızlık, işyerinin sırlarını ifşa etme veya işverene ciddi zarar verme gibi durumlar bu kapsama girer. Sizin babanıza yardım etmeniz, bu maddede sayılan ağır kusurlardan hiçbiri değildir.

• Geçerli Fesih (İş Kanunu md. 18): Bu, haklı feshe göre daha hafif bir sebeptir. İşverene, işçinin yetersizliğinden veya davranışlarından kaynaklanan, işyerinde olumsuzluklara yol açan durumlar için fesih yetkisi verir. Ancak, bu davranışın işyerini veya işin yürütülmesini olumsuz yönde etkilediğinin ispatı işverenin üzerindedir.

Sizin durumunuzda, patronunuzun "nakliyecilik yapıyorsun" gerekçesi, sizi İş Kanunu'nun 18. maddesi kapsamında, işine yeterince özen göstermemek veya işyeri dışında başka bir işte çalışmakla suçladığını gösterir. Ancak bu iddianın geçerli bir sebep olabilmesi için, patronunuzun sizin bu "yardımınız" nedeniyle ya mesainize geç kaldığınızı, ya işinizi verimsiz yaptığınızı ya da şirketine maddi zarar verdiğinizi somut olarak kanıtlaması gerekir.

2. Yargıtay'ın Yerleşik Kararları ve İlkesel Yaklaşımı

Yargıtay, işverenlerin özel hayata müdahale etmesini engelleyen ve bu tür işten çıkarmaları geçersiz kılan birçok karar vermiştir. İşte sizin durumunuza ışık tutan temel prensipler:

İşçi, Serbest Zamanında Özgürdür:  

Yargıtay'a göre, işçinin dinlenme hakkı anayasal bir haktır. İşçi, mesai saatleri dışında kalan serbest zamanını nasıl değerlendireceğine kendisi karar verir. Bu zamanını babasına yardım ederek değerlendirmesi, hukuki bir fesih sebebi değildir.

Sadakat Borcu ve Rekabet Yasağı: 

İş Kanunu'nda işçinin işverene karşı "sadakat borcu" bulunur. Bu borcun ihlali genellikle işverenin rakibi olan bir işte çalışmakla gerçekleşir. Eğer babanızın nakliye şirketi, patronunuzun şirketi ile doğrudan rekabet içinde değilse veya siz bu yardım karşılığında herhangi bir ücret almıyorsanız, sadakat borcunu ihlal ettiğinizden söz edilemez. "Sadece babama yardım ediyorum" beyanınız, ücret almadığınızı ve bunun düzenli bir iş olmadığını gösterir ki bu da Yargıtay kararlarına göre haklı bir fesih sebebi değildir.

İspat Yükümlülüğü: 

Yargıtay, işten çıkarılan işçinin haklarını korur ve ispat yükünü işverene yükler. İşveren, sizin dışarıdaki bu faaliyetiniz nedeniyle işyerine veya işinize somut olarak ne gibi bir zarar verdiğinizi kanıtlamak zorundadır. Sadece "nakliyecilik yapıyorsun" demek, hukuki bir dayanak değildir.

3. Haklarınız ve Atmanız Gereken Adımlar

Yaşadığınız olay hukuken büyük ihtimalle haksız fesih olarak kabul edilecektir. Bu durumda şu haklarınız doğar:

• Kıdem Tazminatı: İşyerinde en az bir yıldır çalışıyorsanız, haklı bir sebep olmadan işten çıkarıldığınız için kıdem tazminatınızı talep etme hakkınız vardır.

• İhbar Tazminatı: İşveren size önceden haber vermeden işten çıkardığı için, ihbar sürenize karşılık gelen ihbar tazminatınızı da talep edebilirsiniz.

• İşe İade Davası: Eğer işyerinde 30'dan fazla işçi çalışıyorsa ve 6 aydan uzun süredir orada çalışıyorsanız, işe iade davası açarak işinize geri dönmeyi talep edebilirsiniz. Mahkeme, feshin geçersiz olduğuna karar verirse, işveren sizi işe başlatmak zorunda kalır veya 4 ila 8 aylık ücretiniz tutarında bir tazminat öder.

UYARI !!

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Muhammed Emre CEBECİ'ye aittir. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.

Av. Muhammed Emre CEBECİ